Reactie AKJ op wetsvoorstel rechtspositie gesloten jeugdinstellingen

Rechtspositie van jeugdigen in wetsvoorstel kan sterker

Begin juli van dit jaar hebben de ministers van J&W en VWS de ‘wet rechtspositie gesloten jeugdinstellingen’ ter consultatie voorgelegd. Dit wetsvoorstel regelt de (interne) rechtspositie van jeugdigen die op grond van een rechtelijke beslissing in een gesloten jeugdhulpinstelling of een justitiële jeugdinrichting verblijven. Het legt de rechten vast voor jeugdigen, bevat voor de jeugdige beschermende en verzorgende voorzieningen en beschrijft onder welke omstandigheden rechten van jeugdigen kunnen worden beperkt.

Bekend terrein
Onze vertrouwenspersonen bezoeken wekelijks alle gesloten jeugdhulpinstellingen in heel Nederland. Dit doen zij sinds de start van de gesloten jeugdhulp in 2008. De vertrouwenspersoon geeft de jongeren die daar verblijven informatie en advies over hun rechten en over de jeugdhulp. Ook ondersteunt hij of zij jeugdigen ter plekke bij het bespreekbaar maken van hun vragen en klachten, desgewenst ook bij klachtenprocedures richting de klachtencommissie, het RSJ, het tuchtrecht en de andere betrokken instanties zoals de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, de gecertificeerde instelling (jeugdbescherming of -reclassering) of de gemeente.

12 jaar ervaring
Het wetsvoorstel is heel belangrijk voor jeugdigen en voor de invulling van ons vertrouwenswerk in gesloten jeugdhulpinstellingen. In de afgelopen 12 jaar hebben we tijdens de wekelijkse bezoeken aan kinderen en jongeren in deze instellingen heel veel expertise en ervaring opgedaan. We weten als geen andere waar de huidige Jeugdwet de rechten van jongeren onvoldoende beschermt én we hebben goed zicht op de consequenties van deze conceptwet in de praktijk. Daarom vinden we het belangrijk om uitgebreid te reageren op het wetsvoorstel. Wat behelst deze conceptwet eigenlijk?

Vrijheidsbeperkingen: “Nee, tenzij-principe”
Met het ‘wetsvoorstel rechtspositie gesloten jeugdinstellingen’ wordt beoogd dat voor alle jeugdigen die verblijven in een gesloten jeugdinstelling (jeugdhulp of justitieel), de regels van deze nieuwe wet gelden. Vrijheidsbeperking is daarin een belangrijk thema. van dit wetsvoorstel is het “Nee, tenzij-principe”: vrijheidsbeperkingen moeten zoveel mogelijk voorkomen worden en als er vrijheidsbeperkingen worden ingezet dan moet dit zo kort mogelijk duren. Voor de jeugdigen die in een gesloten setting verblijven is het de bedoeling dat het met deze wet duidelijker wordt wat wel en niet mag.

De wet stelt voor dat er straks drie regimes komen, waarbinnen vrijheidsbeperkende maatregelen (in verschillende gradaties) mogen worden ingezet:

  • Beperkt gesloten regime.
  • Gesloten regime.
  • Hoog beveiligd gesloten regime.

Daarnaast geeft deze wet ook regels over het verblijf in de jeugdinstelling (zoals huisregels), verlof, de cliëntenraad en vertrouwenspersoon en de klachtenprocedure (bemiddeling, klachtencommissie en beroep).

Reactie AKJ op wetsvoorstel rechtspositie gesloten jeugdinstellingen
Het AKJ vindt dat het wetsvoorstel een goede aanzet geeft tot versterking van de rechtspositie van jeugdigen die verblijven in een gesloten jeugdinstelling. Een harmonisatie van de rechtspositie is ons inziens zeker gewenst, omdat de Jeugdwet momenteel onvoldoende houvast biedt voor zowel jeugdigen als professionals.

Echter, wij zijn van mening dat de rechtspositie van jongeren veel beter gewaarborgd kan worden. In onze reactie op het wetsvoorstel gaan wij uitgebreid in op vijf onderwerpen waarbij dat het geval is:

  • De functie van de vertrouwenspersoon in het nieuwe wetsvoorstel.
  • Het klachtrecht van de jeugdigen in gesloten jeugdinstellingen.
  • De vrijheidsbeperkende maatregelen (denk o.a. aan rechtvaardigingsgronden en doelen).
  • Het behandelplan.
  • Een aantal overige zaken (denk o.a. aan recht op onderwijs, toegang tot een arts en zakgeld).

Lees AKJ’s volledige reactie op het wetsvoorstel rechtspositie gesloten jeugdinstellingen (PDF) 

Vervolg wetstraject
Indien onze opmerkingen en aanbevelingen worden opgevolgd, zal het wetsvoorstel nog verder bijdragen aan een sterke rechtspositie van jeugdigen – en hun (pleeg)ouders – in de gesloten jeugdinstellingen. Daar staat het AKJ voor.

We kijken reikhalzend uit naar het vervolg van dit wetstraject. Zodra daar meer informatie over bekend is, zullen we dit delen via deze site en onze social media.

Pieter Wetser
Bestuurder AKJ

Alle reacties op het wetsvoorstel staan op internetconsultatie.nl/rechtspositiegeslotenjeugdhulp.

Terug naar nieuwsoverzicht